تغییرات پستانها در زمان حاملگی

 

طی دوره حاملگی ، تغییراتی در پستانها بوجود می آید تا زمانی که نوزاد پا به عرصه وجود می گذارد ، پستانها تبدیل به بهترین سیستم تولید کنند شیر در دنیا بشوند.
در این دوره ماده ای چرب از پوست اطراف نوک پستان تراوش می شود لذا نیازی به استفاده از کرم یا محلول برای چرب نگه داشتن آن نیست.
در طی حاملگی ، پستان و نوک آن به مراقبت خاصی نیاز ندارد ولی همانطور که پستانها رشد می کنند بهتر است از سینه بند راحتی که بند های پهن داشته و به پستان فشار نیاورد استفاده نمود .
هنگام تولد ، اولین غذای نوزاد آغوز (کلستروم) است که آماده و ساخته شده و در پستان و در انتظار مکیده شدن توسط نوزاد است.

اولین تغذیه شیر خوار

اولین ماده غذایی که شیر خوار دریافت می کند آغوز است . آغوز غلیظ و زرد رنگ بوده و شکل ظاهری آن از مادری تا مادر دیگر متفاوت است . آغوز حاوی مواد مغذی فراوان و عواملی است که شیر خوار را بر علیه بسیاری از عفونت ها محافظت می نماید .
مقدار آغوز ، کم اما سرشار از مواد مغذی است وبه این جهت تکافوی نیاز شیر خوار را در روزهای اول بعد از تولد می نماید . مهترین نکته قابل توجه برای مادران آنست که تا آنجا که می توانند آغوز را تمام و کمال به نوزادشان بدهند و شیردهی را هرچه زودتر بعد از تولد و بدفعات مکرر و مطابق میل شیر خوار، آغاز نمایند . این طریق شیر دهی باعث می شود بعد از چند روز شیر کامل ( رسیده ) در پستانها جریان پیدا کند .
هورمونی که باعث تولید شیر می شود پرولاکتین نام دارد . این هورمون از غده ای که در مغز قرار دارد ترشح می شود . هورمون پرولاکتین تا زمانی که هورمونهای مترشحه از جفت از جریان خون مادر محو شوند نمی تواند شروع به فعالیت نماید که این زمان ممکن است یک تا چهار روز باشد .
به محض اینکه پرولاکتین شروع به فعالیت نمود پستانها پر از شیر می شوند و ممکنست وریدهای پستان در زیر پوست ، آبی رنگ و تحت فشار بنظر بیایند و پستان در لمس گرم و سفت باشد .
این افزایش جریان خون به این دلیل است که سلولهای پستان تمام مواد مورد نیاز برای ساختن شیر را از خون مادر دریافت می کنند به محض اینکه شیر خوار آموخت که چگونه شیر بمکد و شیر جریان پیدا کرد پستانها هم نرم شده و حالت عادی پیدا می کنند . بنابراین در طی دروه فوق ممکنست بعضی از مادران و شیرخواران دچار مشکلاتی شوند که به کمک و حمایت اضافی نیازدارند.

شیر خوار چگونه به ساختن شیر کمک می کند

هر زمان که شیرخوار از شیر مادر تغذیه می کند مقدار پرولاکتین خون مادر افزایش می یابد . زیرا در اثر مکیدن پستان مادر، اعصاب اطراف نوک پستان و هاله (آرئول) تحریک شده و این تحریک به قسمتی از مغز مادر انتقال می یابد و باعث ترشح پرولاکتین می شود . هر چه این تحریک بیشتر باشد پرولاکتین بیشتری هم ترشح می شود .
** زمانی که شیر خوار با شیر مادر تغذیه می کند تحریک عصبی به مغز مادر منتقل می شود.
** پرولاکتین به پستان مادر انتقال یافته و ترشح شیر آغاز می شود.
** هرچه شیر خوار بیشتر پستان را بمکد ، شیر بیشتری تولید می شود .

شیر چگونه از پستان خارج می شود

شیر ساخته شده به سادگی از پستان جریان پیدا نمی کند . بلکه شیر خوار باید بطور فعال شیر را بمکد تاشیر هم به جریان بیفتد . وقتی شیر خوار مشغول شیر خوردن از پستان است ، تحریک اعصاب نوک پستان باعث تحریک قسمت دیگری از غده مزبور در مغز مادر می شود ، در نتیجه هورمونی بنام اکسی توسین ترشح می شود .
این هورمون بر عضلات نازک جدار سلولهای سازنده شیر اثر کرده و باعث انقباض آنها و در نتیجه خروج شیر از سلولها و راندن شیر به مجاری شیر که به نوک پستان منتهی می شود ، می گردد . انتهای نوک پستان حدود 15- 10 سوراخ دارد که شیر از آنها به خارج راه پیدا می کند .
جریان یافتن شیر از هر دو پستان در یک زمان اتفاق می افتد . و زمانی که شیر خوار از یک پستان شیر می خورد خروج قطرات شیر را از پستان دیگر می توان مشاهده کرد . هنگامی که شیر خوار شروع به تغذیه می کند ، گاهی اوقات مقدار کمی شیر که در مجاری اطراف نوک پستان ذخیره شده است چریان می یابد . وقتی این مقدار شیر تمام شد شیر خوار باید از طریق مکیدن و ایجاد تحریک عصبی به ترشح و جریان یافتن شیر کمک نماید .
شیرخوار معمولا بدون وقفه شیر نمی خورد ، بلکه زمانی کوتاه مکیدن های قوی داشته و در فاصله آنها توقف کوتاهی دارد . در حقیقت این عکس العمل شیر خوار نسبت به وقایعی است که در پستان اتفاق می افتد .

جاری شدن شیر از پستان

در بعضی از مادران به محض اینکه شیر خواران نزدیک پستان قرار می گیرد شیر جاری می شود . (گاهی اوقات حتی اگر مادر در فکر شیردادن هم باشد این اتفاق می افتد) در سایر مادران بعد از اینکه شیر خوار چند لحظه پستان را مکید شیر جاری می شود.
** مکیدن صحیح باعث انتقال تحریک عصبی به مغز مادرمیشود.
** اکسی توسین در پستان مادر اثر کرده و باعث راندن شیر بطرف مجاری شیر می شود.

وضعیت قرار گرفتن شیر خوار هنگام تغذیه با شیر مادر

اولین و مهمترین تکته ای که مادر نیازمند آموزش است آنستکه بداند چگونه شیرخوار را به پستان بگذارد تا دچار آسیب و آزردگی نوک پستان نشود .
** ممکنست مادران وضعیت های مختلفی را برای تغذیه شیر خوار خود انتخاب کنند اما مهمترین موضوع طرز نگهداشتن شیر خوار است .
** در هر وضعیت ، شانه ها و قفسه سینه شیر خوار باید روبروی پستان مادر باشد و بینی او هم سطح نوک پستان .
** سپس مادر دستش را در امتداد شانه شیر خوار قرار می دهد و سر او را با انگشت شست و چهار انگشت دیگر نگهداشته و اورا بطرف پستانش می آورد .
** شیر خوار را بطرف پستان آوردن ، بهتر از بردن پستان بطرف شیر خوار است .

به پستان گذاشتن شیر خوار

درچند روز اول بعد از تولد ممکنست شیر دادن در حالت خوابیده برای مادر راحت تر باشد .
در این وضعیت شیر خوار را در کنار مادر می خوابانند و مادر می تواند اورا بادست دیگرش که آزاد است بطرف پستان خود نزدیک کند .

شیر خوار چگونه از پستان شیر می خورد

اگر شیر خواری در وضعیت درست در آغوش مادر قرار نگیرد نه تنها خودش شیر کافی بدست نمی آورد بلکه ممکنست به نوک پستان مادر آسیب هم برساند.
برای اینکه شیر خوار تغذیه خوب وکافی داشته باشد باید نوک پستان و مقدار زیادی از هاله (آرئول) را در دهان بگیرد. هنگام به پستان گذاردن ، باید سعی شود آرواره پائین شیر خوار تا آنجا که ممکنست پائین تر از قسمت تحتانی هاله باشد.
** قسمت زیادی از آرئول پستان در دهان شیر خوار است .
** چانه او در تماس با پستان می باشد . لب تحتانی کاملا به بیرون برگشته است
** کودک نوک و قسمت زیادی از هاله پستان را در دهان گرفته است.
اگر وضعیت شیر خوردن صحیح باشد حرکت آرواره و حتی گاهی اوقات حرکت گوشهای شیر خوار با هر مکیدن قابل دیدن است . مکیدن پر سرو صدا و یا گونه های فرو رفته ممکنست گویای آن باشد که شیر خوار باید به پستان نزدیکتر قرار بگیرد .
توجه:
شیر خوار باید از پستان تغذیه کند نه اینکه نوک آنرا بمکد .

چگونه پی ببریم که شیر خوار در وضع درست ، پستان را می مکد

در وضعیت درست ، شیر خوار دهانش کاملا باز و زبانش حرکات فعالی دارد . بنابراین هنگام به پستان گذاردن شیر خوار باید صبر کنید تا شیر خوار دهانش را کاملا باز کند .
سپس او را بسرعت ولی با ملایمت به پستان نزدیک کنید .
ولی در وضعیت نادرست دهان به اندازه کافی باز نیست و زبان باعث ساییدگی نوک پستان میشود.
اگر شیر خواری بعد از تغذیه احساس رضایت و کفایت نکند ممکنست وضعیت شیر خوردن او درست نباشد که باید آنرا اصلاح نمود یعنی قسمت اعظم آرئول در دهانش قرار بگیرد تا بر مجاری شیر دسترسی داشته باشد. اگر تردید در این مورد دارید از فرد با تجربه ای کمک بگیرید.

مدت تغذیه با پستان چه قدر باید باشد

تغذیه با پستان هیچ محدودیت زمانی نداشته و طول مدت تغذیه بر حسب روزهای مختلف متفاوت است . زمان تغذیه شیر خواران هم متفاوت بوده و نباید آنها را دراین مورد با یکدیگر مقایشه نمود حتی با برادر و خواهر خود او .
اگر وضعیت شیر خوردن درست باشد نه نوک پستان آسیب می بیند و نه طول مدت تغذیه اهمیت دارد .
اگر شیر خواری مدت طولانی پستان را بمکد ولی هنوز احساس رضایت و سیری نداشته باشد ممکنست وضعیت شیر خوردن او نیاز به اصلاح داشته باشد در صورت لزوم از کسی که در این مورد تجربه دارد سوال کنید و ببینید آیا دهان شیر خوار کاملا باز و آرئول به اندازه کافی در دهانش قرار دارد یا نه ؟

روزی چند بار باید شیر داد

در این مورد نیز شیرخواران متفاوت هستند و بهتر است هر زمان که مایل به شیر خوردن هستند تغذیه شوند .
بعد از چند روز اول تولد باید دفعات تغذیه مکرر و در شب و روز باشد موقعی که شیر خوار تغذیه می کند شیر نیز ساخته می شود و کم کم با بزرگتر شدن کودک ، دفعات تغذیه هم کمتر خواهد شد .
بخاطرداشته باشید :
مکیدن مکرر = تحریک بیشتر = شیر بیشتر
این روش تغذیه معمولا " روش بر حسب میل و تقاضای شیر خوار" نامیده میشود.

شیر ماد ر و دیگر هیچ - فقط شیر مادر

تا پایان 6-4 ماهگی شیر خواری که با شیر مادر تغذیه می شود فقط به شیر مادر نیاز دارد و نه به چیز دیگر.
شیر مادر حاوی مواد غذایی و آب مورد نیاز شیر خوار است .
در آب و هوای گرم نیز شیر مادر تشنگی شیر خوار را رفع می کند . حتی در مناطق گرمسیری شیر خواران به آب اضافی نیاز ندارند.

شیر مادر شبیه چیست

چربی شیر مادر کمتر از چربی شیر گاو و مقدار آب آن بیشتر است لذا رقیق و آبی رنگ بنظر می رسد بهمین جهت شیر مادر سبک و سهل الهضم بوده و برای دستگاه گوارش شیر خوار مناسب تر است.
هرچه کودک بزرگتر شود رنگ شیر هم ممکنست تغییر یابد و این دقیقا متناسب با نیازهای رشد اوست.

هر بار ، تغذیه از یک پستان باشد یا هر دو پستان

در ابتدای تغذیه ، چربی شیر کمتر است و آنرا شیر ابتدایی می گویند . اگر شیر خوار به خوردن شیر همان پستان ادامه دهد هر چه زمان شیر خوردن بیشتر شود چربی شیر نیز افزایش می یابد .
درانتهای تغذیه ، مقدار چربی بیشتر است و این شیر را شیر انتهایی می گویند .
شیر خوار به نسبت متعادلی از این شیر ابتدایی و شیر انتهایی نیاز دارد . چربی شیر انتهایی شباهتی به چربی شیر گاو ندارد . این چربی سبکتر و سهل الهضم تر ولی سرشار از انرژی برای شیر خوار است .
شیر خواران برای سیر شدن و بدست آوردن وزن مناسب به مواد چربی نیازمند است .
تغذیه کامل از یک پستان ، این امکان را به شیر خوار می دهد که هم از قسمت ابتدایی و هم انتهایی شیر استفاده کند . اگر شیر خوار باز هم تمایل به شیر خوردن داشت می توان از پستان دیگر هم او را تغذیه نمود .
اگر شیر خوار با تغذیه از یک پستان سیر شد . دفعه بعد باید از پستان دیگر شیر بخورد . اگر زمان تغذیه محدود نباشد و وضعیت شیر خوردن هم درست باشد شیر خوار خودبخود میزان متناسبی از شیر ابتدایی و شیر انتهایی بدست خواهد آورد .

مراقبت از پستان

در شیر مادر بمقدار کافی مواد ایمنی بخش و محافظت کننده وجود دارد که شیر خوار را از ابتلا به عفونت حفظ نماید لذا شستن پستان و نوک آن قبل از هر تغذیه لزومی ندارد ولی شستن دستها مهم است چون از طریق دست بسیاری از میکروبهای موجود در محیط خانه ، بیمارستان و یا بخش زایمان به شیر خوار انتقال می یابد.

تغذیه شبانه

شیر خواران به تغذیه شبانه نیاز دارند مگر آنکه خودشان بتوانند تنظیم کنند که تمام شیر مورد نیاز را درطی روز دریافت کنند .
زمان این تبدیل از یک شیر خوار به شیر خوار دیگر متفاوت است . تغذیه شبانه به تولید شیر نیز کمک می کند زیرا ترشح پرولاکتین در شب بیشتر است .
بهترین روش برای تغذیه شبانه آنستکه مادر و شیر خوار در کنار هم بخوابند . هنگام تغذیه در شب باید شیرخوار را به آرامی بلند کرد و بی سروصدا شیر داد . نیازی به عوض کرده کهنه او نیست مگر آنکه لباسهایش خیس شده باشد.
اگر تغذیه در شب بدون ایجاد سر و صدا و روشن کردن چراغ باشد پس از تغذیه ، هم مادر و هم شیرخوار مجددا بخواب خواهند رفت .
هنگام تغذیه شیرخوار با شیر مادر ، بنظر می رسد که هورمونهای شل کننده نیز ترشح می شود لذا بعد از شیر دادن مادر نیز به خواب آرامی فرو می رود.

 

فروشگاه اینترنتی نیک خرید

عرضه کننده محصولات لد فرانسه(ضد جوش و ضد لک های تخصصی LED )

    انواع کرم و روغن شترمرغ، صابون کوسه اصل, کرم لایه بردار وضد لک و جوش

مراقبتهای ضـروری پس از زایمــان

پس از زایمان
شش هفته اول بعد از زایمان ، دوران نقاهت پس از زایمان (نفاس) نامیده میشود .دراین مدت نیز لازم است مادر در چند نوبت توسط کارکنان بهداشتی مراقبت شود .پدر ومادر نیز باید به تغییرات طبیعی و خطراتی که سلامت مادر و نوزاد را تهدید میکند آگاه بوده و در صورت بروز علائم خطر در اسرع وقت به مراکز درمانی مراجعه نمایند.

تغییرات بدن مادر پس اززایمان
دو تغییر عمده بدن مادر در دوران بعداز زایمان مربوط به رحم وپستانها است .
رحم :پس از زایمان رحم کم کم به حالت اولیه خود باز میگردد و اندازه آن به سرعت کوچکتر می شود .پوشش ضخیمی که در دیواره رحم برای لانه گزینی جنین تشکیل شده بود ابتدا به شکل ترشحات خونی و سپس ترشح قهوه ای رنگ و پس ازحدود 10 روز به صورت ترشحات زرد یا سفید رنگ از مهبل خارج میشود .البته ممکن است در برخی از خانمها خونریزی در حد لکه بینی ،حتی تا حدود 40روز پس از زایمان نیز ادامه یابد دراین موارد برای اطمینان بیشتر میتوان با پزشک یا ماما مشورت کرد در اکثر مادرانی که کودک خود را شیر می دهند به مدت 5 تا 6 ماه بعد از زایمان و گاهی تا زمانی که تغذیه کودک با شیر مادر ادامه دارد ،قاعدگی اتفاق نمی افتد . ولی در زنانی که کودک خود را ازپستان شیر نمی دهند ،معمولاً قاعدگی حدود 4 تا 8 هفته بعد اززایمان اتفاق می افتد .گاه اولین قاعدگی غیر عادی و توام با خونریزی زیاد و خروج لخته است و نباید موجب نگرانی شود ، ولی درصورت ادامه این وضعیت باید به پزشک مراجعه شود .
پستانها :در روزهای اول بعد از زایمان آغوز که حاوی پروتئین بیشتر و مواد ایمن سازی مشابه واکسن است در پستانها تولید و ترشح آن تا 5 روز ادامه یافته و سپس به شیر تبدیل میشود .تغذیه نوزاد با آغوز درروزهای اول پس از تولد بسیار مفید و ضروری است مقدار شیر درافراد مختلف ، متفاوت است و بستگی به دفعات شیردهی ،رژیم غذائی و حالات روحی مادر دارد.
اندوه پس اززایمان :برخی از مادران در روزهای اول پس از زایمان احساس اندوه و غم بی دلیل میکنند که معمولاً زودگذر است ودرافراد مختلف ، شدت آن متفاوت می باشد چنانچه اینحالت طولانی ومداوم شود مشورت با پزشک لازم است.
مادر عزیز : دراین موقع احساسات خود را با همسرتان درمیان بگذارید .

علائم خطر پس اززایمان
دوران پس اززایمان نیز می تواند مانند دوران بارداری برای مادر خطرآفرین باشد بنابراین اطلاع از علائم خطر این دوران نیز برای مادر وپدر ضروری است و باید بامشاهده این علائم حتماً به پزشک یا ماما مراجعه کننند. این علائم عبارتند از :
 تب و لرز
 خونریزی بیش از میزان قاعدگی درهر زمان ویا ادامه خونریزی بیشتر از حد لکه بینی بعداز ده روز.
 درد و ورم ناحیه بخیه ها .
 هر گونه درد، قرمزی و تورم پستانها .
 لمس توده یا درد و تورم و خروج ترشحات چرکی ازمحل بخیه ها
 خروج ترشحات چرکی و بدبو از مهبل .
 درد زیردل یا درد ساق پا .
 بی اختیاری دفع ادرار و مدفوع ،درد یا سوزش هنگام ادرار کردن و تکرر ادرار .
 افسردگی شدید .
 سرگیجه و رنگ پریدگی .

مراقبتهای پس از زایمان
ساعات اول پس از زایمان (6 ساعت اول )مهمترین و خطرناکترین زمان برای مادر می باشد دراین مراقبتها کنترل میزان خونریزی و علائم حیاتی مادر (فشار خون ،دمای بدن ، نبض و تنفس) اهمیت زیادی دارد ارائه این مراقبتها برعهده پزشک یا ماما می باشد سایرمراقبتهای ضروری برای مادر عبارتند از :
تغذیه : رژیم غذایی مادران شیرده بعد از زایمان در مقایسه با غذای زنان باردار نیاز به کالری و پروتئین بیشتری دارد .زیرا باید پروتئین ،کلسیم و سایر موادی که مادر دراثر شیردهی از دست میدهد تامین شود .ضمناً برای جلوگیری از کم خونی و کمبود ویتامینها مصرف روزانه یک قرص آهن و یک قرص مولتی ویتامین تا سه ماه پس از زایمان برای مادر تجویز میشود .این تفاوت تغذیه از نظر کمیت چندان تفاوتی ندارد بلکه تأمین کیفیت تغذیه مورد توجه است .

خانم عزیز: بهتراست در زمان شیردهی از مصرف غذاهای نفاخ و حساسیت زا مثل گوجه فرنگی ،پیاز ،کلم ،شکلات و ادویه زیاد خودداری نمایید .

مراقبت ازنوک پستان : بعداز زایمان تغذیه نوزاد با شیرمادر بسیاراهمیت دارد .زیرا شیرمادر علاوه بر مزایای که دارد ،احتیاجات تغذیه ای نوزاد را در 4 تا 6 ماه اول زندگی برطرف میکند .برای تغذیه نوزاد با شیرمادر لازم است مراقبت مناسب از پستان مادر به عمل آید بدین منظور خانم شیرده باید نوک پستان را کاملاً تمیز نگه دارد .البته شستن نوک پستان در هر بار تغذیه نوزاد و همچنین استفاده از صابون توصیه نمی شود ، فقط کافی است خانمهای شیرده پستان های خود را یکبار درروز شسته و اجازه دهند تا در معرض هوا خشک شود .در بعضی از مادران شیرده به دلیل وضعیت نادرست شیردهی و در حالتی که شیرخوار به قدر کافی ازهاله پستان را دردهان قرارنداده و فقط نوک پستان را می مکد ، نوک پستان زخم میشود مادر میتواند برای کمک به بهبود زخم یا شقاق نوک پستان ،بعداز تغذیه نوزاد یک قطره از شیرخود را روی نوک و هاله پستان قراردهد . دراین مواقع بهتر است مادر به شیردهی ادامه داده و درصورت نیاز به پزشک یا ماما مراجعه نماید.استفاده از صابون ،کرمها و محلولهای دارویی و شستشوی زیاد پستان توصیه نمی شود زیرا احتمال آسیب را بیشتر میکند. درروزهای اول بعد از زایمان که شیر در پستانها ترشح میشود پستانها پرشیر ، بزرگ ، سفت و احتمالاً دردناک میشود در این حالت نوزاد نمی تواند نوک پستان و هاله آن را در دهان خود قرار داده و به اندازه کافی شیر بخورد درنتیجه پستانها کاملاً تخلیه نمی شود درچنین مواردی تخلیه شیر از پستان باعث نرم شدن آن میشود بهترین اقدام مکیدن قوی شیرخوار است بدین منظور مادر باید ابتدا با یک حوله تمیز و گرم پستان خود را کمپرس کند یا دوش آبگرم بگیرد و پس از ماساژ ملایم پستان ، نوزاد خود را تغذیه نماید اگر نوزاد قادر به مکیدن نباشد مادر میتواند شیرخود را دوشیده و با فنجان و قاشق به شیرخوار بخوراند .( وضعیت صحیح شیردهی و روش دوشیدن شیر در قسمت تغذیه با شیر مادر توضیح داده شده .)
گاهی با ورود میکرب به مجاری شیر ، پستان دچار عفونت میشود دراین گونه موارد قسمتی از پستان فوق العاده دردناک ، متورم و قرمز میشود که آن را ماستیت گویند .این حالت درمراحل پیشرفته منجر به آبسه پستان میشود . در ماستیت نیز مهمترین مساله تخلیه شیر از پستان است برای اینکه مادر کمتر احساس درد کند،بهتر است شیردهی را از پستان سالم شروع نماید . اگر مادر مایل به شیردهی از پستان مبتلا نیست ،توصیه میشود شیر را دوشیده و با فنجان به نوزاد بدهد .

درصورت بروز عفونت پستان حتماً به پزشک مراجعه شود .
نزدیکی بعد از زایمان : دراین دوران بسیاری از مادران به علت درد ناشی از بخیه ،تمایل به نزدیکی ندارند تا زمانی که خونریزی ادامه دارد و بخیه ها کاملاً ترمیم نشده ،داشتن نزدیکی صلاح نیست . معمولاً بهبود محل بخیه های ناحیه تناسلی حدود 20 روز طول میکشد توصیه میشود تا زمانی که مادر احساس راحتی نکرده و تمایل به نزدیکی ندارد ،از آن بپرهیزد .
یبوست : اغلب خانمها درروزهای اول بعد اززایمان معمولاً دچار یبوست می شوند . به محض شروع فعالیت روزانه این حالت از بین میرود .رژیم غذایی مناسب و مصرف مواد غذایی دارای فیبر مثل سبزیجات و میوه به رفع یبوست کمک میکند .
دردهای پس از زایمان : به علت انقباض رحم برای خروج لخته های خون باقی مانده ، گاهی درروزهای اول پس از زایمان ،دردهایی شبیه درد قاعدگی وجود دارد که به پس درد موسوم است این درد با شیردهی بیشتر میشود که علت آن وجود هورمونی استکه در شیردهی ترشح شده و باعث انقباض رحم میگردد . اگر درد شدید و مداوم شده همراه با تب یا خونریزی باشد سریعاً باید به پزشک مراجعه شود.

تنظیم خانواده : بهترین فاصله بین زایمانها 3 تا 4 سال توصیه شده است ،حاملگی زیر 18 سال وبالای 35 سال هم سلامت مادر رابه خطر می اندازد و هم برای سلامت جنین ونوزاد آینده خطرساز است یکی از مؤثرترین راههای کاهش خطرات ناشی از این گونه حاملگی ها استفاده ازخدمات تنظیم خانواده است و دراین مورد زن و شوهر ، هردو مسئول هستند بنابراین لازم است آنها یک روش مناسب پیشگیری از بارداری را انتخاب و به موقع استفاده کنند .زمان شروع استفاده از روش انتخاب شده برای مادران شیرده و غیر شیرده متفاوت است بدین ترتیب که باید مادرانی که فقط با شیر خود نوزاد شان را تغذیه می کنند 40 روز پس از زایمان ( چون تا 40 روز احتمال حاملگی کمتر است ) و مادرانی که اصلاً شیرخود را به نوزاد نمی دهند یا از شیر کمکی استفاده می کنند ، 20 روز پس از زایمان استفاده از روش پیشگیری را آغاز نمایند .
توصیه می شود هر چه زودتر برای رعایت فاصله گذاری بین فرزندان وحفظ سلامت خانواده خود روش پیشگیری از بارداری مناسبی را با همفکری هم و مشورت با کارکنان بهداشتی انتخاب کنید.
دکتر محمد شمس اردکانی

توصیه های پزشکی-شیر مادر

 

 

شير مادر موهبتي الهي براي تغذيه شير خوار است.

بهترين غذا است شير مادر د قيقا درصد مناسبي از مواد غذايي لازم براي شير خوار را دارد. با هيچ فرمول نمي توان شيري مانند شير مادر ساخت! تماس محبت آميز کودک غذا خورده نزديکي فوق العاده اي با مادر دارد.وقتي شير مادر جاري ميشود احساس گرماو آرامش و رضايت به مادر دست مي دهد. نگرش هاي مربوط به تغذيه با شير مادر در طي زمان تغيير کرده است. در دهه1350 پس از ابداع روشهاي انجماد و پاستوريزه کردن و توليد شير خشک مادران بيشتر و بيشتري با شيشه به شير خواران خود شير دادند.عده بسياري تغذيه با شير مادر را«روشي قد يمي» مي دانستند. امروزه تغذيه باشيرمادر بخشي از زندگي است.فقط کافي است شير خوار را همراه خود داشته باشيد- هيچ شيشه اي وجود ندارد که الم شنگه نداشته باشد و شما مي توانيد هر جا که راحت باشيد به کودک خود شير دهيد. تغذيه با شير مادر فوايد بسياري دارد شير مادر براي شير خوار شما: بهترين تغذيه ميباشد-  .شير خوار ترکيب مناسبي از مواد غذايي را به دست مي آورد و جالب تر آنکه مخلوط مواد غذايي متناسب با نيازهاي شير خوار در شرايط مختلف تغيير مي کنند. فقط برخي از مواد غذايي موجود در شير مادر را مي توان در شير خشک يافت. از شير خوار حفاظت ميکند-  شير مادر داراي موادي است که به حفاظت از شير خوار در برابر بعضي از بيماريها کمک مي کند .شير خواراني که از شير مادر تغذيه مي کنند کمتر دچار سرماخوردگي و عفونتهاي تنفسي و عفونتهاي گوش و اسهال مي شوند. قابل هضم تر است-  يبوست و قولنج در شير خواراني که از شير مادر تغذ يه مي کنند کمتر است چون شير مادر به آساني هضم مي شود.   شير مادر به رشد شير خوار کمک مي کند-  در شيردادن از پستان روش مک زدن به کار مي رود که کاملا با روش بکار رفته براي تغذيه با شير متفاوت است.روش تغذيه با شير مادر به رشد مناسب: _ ساختمان دهان _ عضلات فک و صورت _ جاگيري دندانها _ وافزايش ضريب هوشي کمک مي کند. براي مادر- تغذيه با شير مادر: به بازگشت رحم به اندازه طبيعي و پيشگيري از بيماري ها کمک مي کند.مک زدن شير خوار موجب مي شود که رحم منقبض شده در نتيجه زودتر به اندازه قبل از بارداري باز گردد.همچنين در پيشگيري از سرطلن پستان و تخمدان و کاهش خونريزي پس از زايمان و کم خوني موثر است. به مادر کمک مي کند وزن خود را کم کند. شير دادن بخشي از چربي اضافي انباشته شده در طي بارداري را مي سوزاند. -  آسانتر است تغذيه با شير مادر تميز بوده وآسانتر است. دماي آن فوق العاده مناسب است و مانند شير خشک ديگر نياز به مخلوط کردن گرم کردن و يا استريل کردن شيشه نيست. -         هزينه کمتري دارد شما ناچار نيستيد چيزي بخريد. فقط مادر بايد تغذيه خوبي داشته باشد.شير مادر علاوه بر تامين غذا احساس راحتي ورضايت به نوزاد مي دهد.بسياري از مادراني که شير مي دهند مي گويند هيچ نعمتي بهتر از اين نيست! تغذيه با شير مادر چه تاثيري دارد در طي بارداري بدن خود را آماده شير دهي مي نمايد. بيولوژي پستان غدد مولد شير که «غدد انگوري» خوانده مي شوند در طي بار داري بزرگتر و بيشتر مي شوند. مجاري شير را از غدد مولد شير به حفراتي در نوک پستان هدايت مي کند. حفره ها محفظه هايي هستند که شير را ذخيره مي کنند. ماهک ناحيه تيره تر اطراف نوک پستان مي باشد. آغوز در طي بارداري و تا چند روز پس از تولد توليد مي شود. آغوز پر از پروئين املاح و پادتن هاي ايمني دهنده مي باشد.اين ماده غليظ است و ممکن است بي رنگ سفيد يا زرد باشد.آغوز براي شير خواران غذايي کامل است. شير مادر رقيق تر از آغوز و به رنگ سفيد مايل به آبي است.شير مادر ظرف چند روز پس از تولد ترشح مي شود.در ابتدا ممکن است پستانهاي شما سفت تر سنگين تر و متورم تر به نظر آيد. همه اين ناراحتي ها معمولا به زودي بر طرف مي شود.نياز شير خوار به غذا موجب تحريک توليد شير مادر مي شود. 1-     با مک زدن نوزاد پايانه هاي عصبي در پستان پيامي به مغز مي فرستند 2-     هورمونها آزاد شده و موجب انقباض غدد شيري مي شوند. 3- شير به داخل مجاري مي ريزد در داخل مجاري با فشار فرستاده مي شود اين فشار موجب يک واکنش «خاص» مي گردد. احساس خارشي که 3-2.دقيقه پس از آغاز مک زدن نوزاد بروز مي کند. عرضه و تقاضا وقتي نياز شير خوار به شير بيشتر مي شود مادر شير بيشتري توليد مي کند. چگونه به شير خوار خود شير دهيد بهترين کار آناست که هر چه زود ترپس از زايمان شير دهي را آغاز کنيد ممکن است تغذيه با شيرمادر در ابتدا پر درد سر باشد ولي به زودي به روندي عادي بدل مي شود. 1-     احساس آرامش نموده و راحت باشيد. دقت کنيد شير خوار نيز حتما راحت باشد. شما مي توانيد بنشينيد يا دراز بکشيد. نوزاد را به پهلو بخوابانيد به طوري که تمامي بدن شير خوار رو به شما باشد از يک دست براي گرفتن پستان استفاده کنيد و انگشتان و شست را به شکل c بگيريد. 2-  به کودک خود کمک کنيد با نوک پستان خود لب پائيني شير خوار را غلغلک دهيد. دقت کنيد حتما دهان کودک کاملا باز باشد(مانند حالت خميازه)و2 تا2/5  سانتي متر از ماهک(آرئول) و نه فقط نوک پستان را در بر گيرد 3-  توقف مکيدن هيچ گاه خود شير خوار را از سينه جدا نکنيد. بگذاريد شير خوار خود خود پستان را رها کند تا شير چرب انتهايي را نيز دريافت کند. 4-     پشت شير خوار را بماليد در حالي که شير خوار را روي شانه تان گذاشته ايد پشت نوزاد را بماليد. با قرار دادن او روي زانويتان گردنش را بماليد. اگر کودک بخواهد آروغ بزند اين عمل به او کمک خواهد کرد. چند وقت يکبار و به چه صورت بايد شير داد؟ _  بگذاريد شير خوارتان در هر زمان و به  هر ميزاني که مي خواهد بر حسب ميل و تقاضاي خود شير بخورد. اين کار مانع از تورم پستانهاي شما مي شود. _  قبل از شير دادن با پستان ديگر بگذاريد شير خواراتان شير پستان اول را «تمام کند». _  در هر وعده شير دادن پستان ها رانغيير دهيد. چندوسيله کمکي براي شير دادن _  کرست هاي مي تواند تکيه گاه اضافي مورد نيازتان را ايجاد کند. _   بالشتک هاي شير دهي در داخل کرست قرار مي گيرد تا شير نشست کرده را جذ ب کنند. از هيچ وسيله اي که داراي لايه پلاستيکي باشد استفاده نکنيد. لايه مذکور موجب حفظ رطوبت شده و به عفونت پستان مي آنجامد. نقش پدر پدر با تعويض کهنه و حمام کردن و بازي کردن با شير خوار مي تواند به شما کمک کند. پدر مي تواند منشأ تشويق مادر بوده و مراقب باشد که او غذاي مناسب خورده و استراحت کافي داشته باشد. چگونه بفهميد که شير کافي داريد يا نه. شير شما کافي است اگر: _  هر روز شش بار يا بيشتر پوشک بچه عوض شود( توجه کنيد که پوشک هاي با جذب بالا ممکن است به تعويض کمتري نياز داشته باشد.) _  شير خوار سالم است و به وزن او اضافه مي شود. _  در 24 ساعت8-12 بار شير مي دهيد( با رشد شير خوار تعداد دفعات شير دهي کمتر ميشود.) به خاطر داشته باشيد هر چه شير خوار بيشتر شير بخورد شما بيشتر شير توليد مي کتيد. درباره توقف شير دهي _  بيسياري از کودکان در 4 ماهگي تا يکسالگي از شير گرفته مي شوند. در اين زمان شروع به غذاهاي جامد مي نمايند ولي اين امر به شما بستگي دارد! شما مي توانيد تا هر وقت که مي خواهيد به شير دهي ادامه بدهيد. براي مشاوره با مسول بهداشت خود صحبت نمايد. البته بهترين زمان قطع شير دهي دو سالگي است. _  اگر مي توانيد فقط يک ماه شير دهيد باز هم اين بهترين شروع است! ولي اگر قبل از يک سال شير دهي شما قطع شود به طفلتان شير خشک بدهيد نه شير گاو. ياد بگيريد که چگونه شير خود را بدوشيد. اين کار زماني لازم مي شود که نتوانيد يک وعده شير بدهيد اين امر موجب آماده شدن شير براي شيردهي هاي بعدي مي شودو مانع از تورم پستانهايتان مي گردد.چگونگي اين کار: دوشيدن شير با فشار دست يک فنجان استريل تميز زير پستان خود بگذاريد.( براي استريل کردن فنجان آن را به مدت 5 دقيقه بجوشانيد.) _  هر دو دست خود را به دور پستان گذاشته و بطوري که شست ها روي پستان قرار مي گيرند. _  در حالي که دست خود را به طرف نوک پستان مي بريد پستانتان را محکم بماليد. _  وقتي به ناحيه ماهک رسيد يد آن ناحيه را بين شست وسبابه خود قرار داده بر سينه خود بفشاريد سپس بطور همزمان ناحيه را فشار دهيد. _  سشت و انگشت خود را دور ناحيه ماهک تيره بگذاريد. شير دوش ها شير دوش هاي متنوعي در بازار وجود دارد. از دستور العمل کارخانه سازنده پيروي کنيد. ذخيره کردن شير شير خود را در ظرف استريل ذخيره کنيد.تا 48 ساعت مي توانيد آنرا در يخچال يا سه ماه در فريزر نگه داريد.براي گرم کردن مجدد شير ذخيره شده را در آب گرم بگذاريد تا به دماي بدن برسد. هيچ گاه شير خود را با اجاق يا ميکروويو گرم نکنيد. به هيچ وجه استفاده از شيشه توصيه نمي شود. شير دوشيده را با قاشق و فنجان به طفل خود بدهيد زيرا نحوه مکيدن پستان با شيشه متفاوت است و استفاده از شيشه موجب سر در گمي شير خوار و کاهش ميل وي به مکيدن پستان و در نتيجه کاهش شير مادر مي شود. به علاوه انتقال آلودگي هوا و بيماري ها به ويژه اسهال را به همراه دارد. اگر مشکلي به وجود بيايد مي توانيد به شکل موثري آنرا بر طرف سازيد. مشکلات ياد شده عبارتند از: بزرگ و سفت شدن گاهي تورم يا حتاي سفت شدن پستان به هنگام آمدن اولين شير رخ مي دهد حرارت مرطوب و شير دهي مکرر و کوتاه مدت مي تواند موجب بر طرف شدن اين مشکل گردد(وعده هاي شير دهي شير خوار را حذف کنيد)بزرگ وسفت شدن پستان معمولا زود بر طرف مي شود. انسداد مجاري شير اين انسداد به صورت يک توده نخودي شکل کوچک احساس مي شود اين انسداد به خاطر تخليه نکردن کامل پستان مي باشد . ابتدا  پستان طرف مسدود شده را در اختيار شير خوار قرار دهيد و مکررأ با اين پستان شير بدهيد تا مجرا باز شود. حرارت مرطوب و ماساژ ملايم مي تواند موجب بر طرف شدن انسداد گردد.تغيير موقيت شير خوار نسبت به پستان هنگام شير دهي را امتحان کنيد. عفونت _ درد و قرمزي موضعي _  سردرد و تهوي و استفراق _  تب ولرز _  سنگيني پستان اگر شير دهي مکرر( هر يک ساعت يا دو ساعت يکبار)و ماساژ وکمپرس آبگرمظرف24 ساعت مفيد واقع نشد و علايم فوق همچنان وجود داشت به ماما مسؤل بهداشت يا پزشک خود رجوع کنيد. دردناکي نوک پستان اين دردناکي که در آغاز شير دهي شايع استدر صورتي اتفاق مي افتد که شير خوار در موقعيت خوبي نسبت به سينه شما قرار نگرفته يا فقط نوک پستان را بمکد. گاهي اين درد ممکن است ناشي از  خشک نکردن نوک پستان در هوا باشد. در صورتي که تداوم درد با ماما مسئول بهداشت يا مشاور شير دهي خود مشورت کنيد. مادران شير ده بايد به خوبي از خود مراقبت کنند تا به خوبي از نوزادشان مراقبت کرده باشند.لازم نيست حتما برنامه غذايي ويژه اي داشته باشد- کافي است که يک برنامه غذايي مخلوط و متنوع با استفاده از تمام گروه هاي غذايي باشد! گوشت قرمز- گوشت مرغ- گوشت ماهي- حبوبات – تخم مرغ و ميوه هاي مغزدار(پروتين لازم برا ي عضلات را در اختيار شما مي گذارند.« گوشت- گوشت مرغ- گوشت ماهي- حبوبات- تخم مرغ- پوره لوبياو غيره بخوريد» ). ميوه ها از جمله ميوه هاي داراي ويتامين«ث» نظير پرتغال- گريپ فروت داراي ويتامين ها و املاح مي باشند. کالي اين ميوه هانيز کم است. سبزيجات مواد غذايي مهمي را درلاختيار مي گذارند. ميزان چربي آنها نيز کم است. دقت کنيد حتما سبزيجاتي مصرف کنيد که «ويتامين آ» آنها زياد باشد نظير اسفناج- هويجو کدو. نان – حبوبات – برنج و ماکاروني کربوهيدراتهاي مرکب و ويتامين ها را تامين ميکنند. نانهاي سبوس دار - حبوبات – برنج- ماکاروني وغيره را انتخاب کنيد. شير ماست و پنير  کلسيم و ويتامين هاي «آ»و « د» لازم رابراي استخوانها و دندانها و عضلات تامين مي کنند.شير بدن چربي بنوشيد و فراورده هاي کم چربي نظير ماست پنير بخوريد. اگر نمي توانيد فراورده هاي شير را تحمل کنيد درباره مکمل هاي غذايي کلسيم دار با پزشکتان مشورت کنيد. اين راهنماييها را بخاطر بسپاريد: _  وقتي تشنه هستيد مايعات بنوشيد. به ويژه آب- آب ميوه و سبزيجات _  مصرف قندو نمک و موادغذايي شيميايي ساختگي راحتي الامکان محدود کنيد. _  از غذاهايي که به نظر براي شما يا شير خوارتان مشکل ايجاد مي کند پرهيز کنيد. مواد مخدر از حمله توتون و کافئين را مصرف نکنيد. مواد مضر از راه شير به نوزاد شما منتقل مي شود. قبل از خوردن هر دارويي با پزشک خود مشورت کنيد. بيشتر اوقات استراحت کنيد سخت نگيريد- شما سزاوار اين استراحت هستيد! هر وقت شير خوار مي خوابد چرت بزنيد تا نيروي خود را ذخيره کنيد. چند سوال و جواب آيا مواردي وجود دارند که تغذيه با شير مادر امکان پذير نباشد؟ در واقع نه- مادراني که دو قلوها- سه قلو ها حتي چهار قلوها را شير داده اند! شير خواران مبتلا به سندرم داون- لب شکري و ساير بيماريها نيز معمولا مي توانند از شير مادر تغذيه کنند.شير خواران نارس واقعا از شير مادر سود مي برند گرچه ممکن است در ابتدا ضعيفتر از آن باشند که پستان مادر را بمکند (بايد شير خود را دوشيده و با قاشق به آنها بدهيد.) شما مي توانيد پس از سزارين شير بدهيد.توجه داشته باشيد که تا پايان شش ماهگي تغذيه انحصاري با شير مادر (بدون استفاده از آب قندو حني آب و........)ضروري است و تا دو سالگي بايد شير دادن همراه غذاهاي کمکي تداوم يابد. آيا من مي توانم شير بدهم؟ اغلب خانمها مي توانند به شير خوارا ن خود شير بدهند ولي عده اي از آنها به دلايل جسمي- عاطفي و يا عملي نمي خواهند به نوزاد خود شير بدهند. مهم است که بانوان براي شير دهي مورد حمايت و کمک قرار گيرند. در دوران شير دهي دارومصرف نکنيد.(مگر با تجويز پزشک) کجا مي توانم اطلاعات بيشتر کسب کنم؟ با ماما يا مسئول بهداشت يا پزشکتان مشورت کنيد: بنابراين. . . . . . به تغذيه نوزادتان با شير مادر توجه کنيد! به خاطر داشته باشيد: با شير دادن بهترين آغاز يک زندگي را دراختيار شير خوارتان قرار دهيد. از فوايد عاطفي  و نيز جسماني شير دهي براي خود و شير خوارتان لذت ببريد.                   «     تغذيه با شير مادر انتخاب مناسبي براي هر دوي شماست.     »

منبع/ایران طبیب

در چه مواقعي و چگونه بايد شير مادر را دوشيد؟

-

گاه اتفاق مي افتد مادر مجبور شود شير خود را بدوشد و بوسيله فنجان ، استكان ،‌قاشق ، قطره چكان ،‌سرنگ و يا حتي لوله به كودك بخوراند. از جمله :

الف) در مورد نوزاد نارس و يا بيماري كه در بيمارستان بستري است و از طريق لوله ،‌سرنگ ،‌فنجان و غيره تغذيه مي شود.

ب)‌آن دسته از شيرخواراني كه به دليل نقايص جسمي لب و دهان و امثال آن قادر به مكيدن نيستند.

ج )‌مادري كه در خارج از منزل اشتغال داشته و به هيچ وجه امكان تغذيه مستقيم در ساعت كار براي او وجود ندارد.

د) براي جلوگيري از احتقان پستان يا در شرايط و موارد خاص و معدودي كه به دليل بيماري مادر و يا كودك و يا هر علت ديگري مكيدن و تخليه پستان توسط كودك براي مدتي مقدور نباشد.

آمادگي اوليه براي دوشيدن شير:

زماني از روز را مي توان براي دوشيدن شير انتخاب كرد كه پستان پر از شير باشد. در بيشتر مادران صبح ها پستان ها پرتر است ولي عملا در هر موقعس از روز مي توان پستان ها را دوشيد. براي مثال مي توان بعد از هر وعده تغذيه شيرخوار ،‌شير اضافي را دوشيد و دخيره نمود.

‌بهتر است 10 تا 20 دقيقه قبل از شروع دوشيدن شير،‌مادر كمي استراحت كند . يك ليوان شير، آب ميوه ، چاي كم رنگ يا سوپ بخورد. مايعات گرم بيشتر از مايعات سرد به ترشح شير كمك مي كنند.

وسايلي كه براي دوشيدن شير بكار مي روند بايد تميز باشند. شير مادر را مي توان با دست يا وسيله مكانيكي مثل  پمپ يا شيردوش هاي نوع دستي و يا برقي دوشيد. اين وسايل بعد از هر بار استفاده بايد فورا شسته شوند. (شير دوش هاي دستي خيلي مناسب نيستند و بهتر است حتي اامقدور مورد استفاده قرار نگيرند) دست ها را بايد با آب و صابون ،‌ ولي پستان را فقط با آب ساده شستشوداد و از بكار بردن هر گونه كرم ، لوسيون ، روغن و ... پرهيز كرد.

موقع دوشيدن شير،‌مادر بايد در وضعيت راحتي باشد، بهتر است بنشيند و اگر ممكن است ،‌ پاها را كمي بالا بگذارد. محيط نيز بايد ساكت و آرام باشد و به صدا درآمدن زنگ تلفن و يا زنگ منزل و ساير امور باعث قطع دوشيدن شير نشود.

هنگام دوشيدن شير،‌اگر مادر به كودكش فكر كند و يا تصور شير دادن و در آغوش گرفتن او را داشته باشد به ترشح و جاري شدن شير كمك مي شود. كنار كودك نشستن و به او نگاه كردن نيز همين اثر را دارد.

براي بهتر جريان يافتن شير ،‌توصيه مي شود يك حوله گرم و مرطوب به مدت 5 تا 10 دقيقه روي پستان و نوك آن قرار داده شود . حمام كردن يا ماساژ دادن هم به اين كار كمك مي كند ،‌ بدين ترتيب كه :‌ يك دست زير پستان و دست ديگر بالاي آن قرار گيرد. با حركت يك يا هر دو دست هم زمان با هم از طرف قفسه سينه به نوك زير پستان مچاري شير لمس شده و شير به طرف مخازن آن كه در زير هاله پستان قرار دارند،‌جريان پيدا مي كند.

  روش دوشيدن شير
براي دوشيدن شير با دست صورت مي گيرد،‌دست بايد طوري قرار گيرد كه 2 انگشت زير پستان و درست در لبه تحتاني هاله پستان قرار دارند، براي خروج شير بايد روي اين قسمت فشار وارد شود نه به نوك يا خود پستان. زيرا فشار دادن نوك پستان نه تنها سبب جاري شدن شير نمي شود ،‌ بلكه موجب ترك خوردگي ،‌سوزش و نازك شدن پوست نوك پستان هم مي شود.

بنابراين:‌

اگر دوشيدن شير با دست صورت مي گيرد،‌دست بايد طوري قرار گيرد كه 2 انگشت زير پستان و درست در لبه تحتاني هاله پستان و شست در بالا و روي لبه فوقاني هاله واقع شود. آن گاه بايد دست را به قفسه سينه تكيه داد و مطابق شكل زير،‌اول پستان را به طرف قفسه سينه و سپس به جاو آورد تا شير به آساني خارج شود. با قرار دادن انگشتان در جهات مختلف هاله ، مجاري  ديگر شير هم تخليه مي شوند.
هنگام دوشيدن شير با دست ،‌بايد براي جمع آوري شير از ليوان يا ظرف دهان گشاد ( كه قبلا

جوشيده است ) استفاده نمود . گاهي لازم است ليوان تميزي هم زير پستان ديگر قرار داده شود تا قطره هاي شيري كه هم زمان با دوشيدن از پستان دوم ترشح مي شود جمع آوري گردد.
براي دوشيدن شير علاوه بر روش فوق كه ذكر شد،‌از شيردوش هاي برقي نيز مي توان استفاده كرد.اين نوع شيردوش ها كه اخيرا به بازار آمده اند،‌به صورت تكي يا دو تايي ( جهت دوشيدن همزمان پستان هاي مادر) در دسترس مادران قرار دارند و قابل استريل شدن درآب جوش بوده ،‌ با برق باطري كار مي كنند. قدرت مكش آنها بسيار مناسب است و بدون هيچگونه درد و ناراحتي مقدار بيشتري شير را در زمان بسيار كمتري از پستان هاي مادر مي دوشند و به هيچ عنوان با دست تماس ندارند،‌در نتيجه ميزان آلودگي نيز در دوشيدن شير به حداقل ممكن مي رسد. اين شير دوش ها در منزل و يا محل كار مادران شاغل قابل استفاده هستند. لازم به ذكر است اكثر مادران رضايت خود را از كاربرد انواع شيردوش هاي الكتريكي ابراز نموده اند.

‌(براي كسب اطلاعات بيشتر با شماره تلفن هاي 8891169 و 8891170 دفتر انجمن تغذيه با شيرمادر تماس حاصل فرماييد.)

شير دوشيده شده مادر چگونه بايد ذخيره و يا فريز كرد؟

ظرف هاي پلاستيكي براي جمع آوري و ذخيره شير بهتر از ظرف هاي شيشه اي هستند، نه فقط به دليل ديرتر شكستن ، بلكه به آن خاطر كه لكويست ها يا گلبولهاي سفيد موجود در شير مادر به جدار ظرف شيشه اي مي چسبند و خاصيت خود را از دست مي دهند. ليوان و بطري كه براي دوشيدن و ذخيره كردن شير مورد استفاده قرار مي گيرند ،‌هميشه بايد قبلا جوشانده شوند و پس از خنك شدن مورد استفاده  قرار گيرند،‌شير دوشيده  شده را بايد بلافاصله داخل يخچال و يا فريزر قرار داد. شير دوشيده شده در درجه حرارت اتاق به شرطي كه دور از آفتاب ،‌گرماي چراغ و يا شوفاژ باشد،‌حداكثر 6 تا  8 ساعت قابل استفاده است ولي بايد توجه داشت ،‌شيري كه در درجه حرارت اتاق نگهداري شده باشد ديگر قابل فريز كردن نيست .. شير دوشيده شده را مي توان تا 48 ساعت در بخچال نگهداري نمود و يا ظرف 30 دقيقه اول در يخچال گذاشت ،‌ سپس فريز كرد. ظرفي كه براي فريزر كردن به كار مي رود بايد فقط تا سه چهارم از شير پر شود تا جاي يخ زدن نيز داشته باشد. بهتر است روي ظرف ،‌تاريخ دوشيدن  شير هم ثبت شود تا در هر بار استفاده ، اول شيرهاي قديمي تر مصرف گردد. در صورتي كه شير مادر در قسمت جايخي يخچال نگهداري شود، تا دو هفته و در فريزرهاي معمولي‌( 18 – درجه ) تا 3 ماه و درفريزرهاي صنعتي (‌32 – درجه سانتي گراد) تا 6 ماه قابل استفاده است .

شير فريزشده را چگونه بايد ذوب كرد؟

براي مصرف شير دوشيده شده منجمد،‌هرگز ظرف محتوي شير را نبايد مستقيم بر روي اجاق قرار داد، بلكه بايد آن را در مدت نيم تا يك ساعت به درجه حرارت بدن رساند. (‌با چكاندن يك قطره شير روي ساعد،‌حرارت مناسب را مي توان تشخيص داد.

الف ) ‌ظرف محتوي شير فريزشده را در ظرف آب  ولرم گذاشته و نكان داد تا كم كم يخ آن باز شده و يا اين كه ،

ب )‌ ظرف محتوي شير را در قابلمه اي كه مقداري آب داد قرار داد و قابلمه را روي اجاق گذاشت.

گرم كردن سريع شير در روي اجاق يا فر يا ماكروويو باعث مي شود كه ويتامين هاي آن به سرعت تخريب شده و پروتئين هاي آن نيز تغيير يابد ، شير منجمد شده اي كه ذوب و گرم شده ظرف نيم تا يك ساعت بايد مصرف شود و هرگز نبايد شير ذوب شده را دوبار فريز نمود.

منبع/سایت پرفسور سلطان زاده

شیر مادر و شیردهی

شير مادر
				شير مادر سرشار از مواد مغذي و داراي انواع ويتامين هاست و بهتر از هر چيز ديگري رشد فرزند دلبند شما راتضمين مي كند كودكي كه در دوران اوليه زندگي خود تغذيه مناسب داشته باشد به رشد و پرورش جسماني كامل دست يافته ، در آينده فردي تندرست و شاداب خواهد بود
		مزاياي شير مادر شير مادر تا يكسالگي براي نوزاد بهترين است و موجب مي شود نوزاد كمتر دچار عفونت هاي مختلف شود شير مادر بعلت دارا بودن ماده ايمني به نام ايمونوگلوبين تا حدود زيادي اسهال و استفراغ نوزاد را كاهش مي دهد و نسبت به بعضي بيماريهاي ديگر ايجاد مصونيت نموده و مي توان گفت اولين واكسن نوزاد است . شيرمادر نه تنها كاملترين غذا براي نوزاد است بلكه عامل مهمي در پيشگيري از عفونت و ضامن سلامتي جسمي و رواني شيرخوار مي شود   شير مادر درجه حرارت مناسب داشته ، از آلودگي عاري است و ميزان ابتلا به آسم و آلرژي را در شيرخوار كاهش مي دهد شير مادر آسودگي رواني و رشد عاطفي نوزاد را تامين مي نمايد و موجب افزايش ارتباط بين مادر و كودك مي گردد تغذيه با شيرمادر مواد زايد توليد نمي كند ، استفاده از شيرخشك با زباله هايي همچون بسته بنديهاي قوطي شيرخشك و بطري و اتلاف كاغذ همراه است شيرمادر در هر زماني با دماي مناسب و با توجه به نياز كودك در دسترس اوست .  و براي درست كردن شيرخشك نياز به آب و استريل كردن بطري و سرشيشه و حمل آنها است  . شيرمادر نياز به حمل ندارد و هر كجا برود آمادگي توليد شير وجود دارد بدون آنكه گرم  يا سرد باشد  شير هر مادر مناسب با نياز كودكش مي باشد و حتي شيرمادر ديگر مناسب همان كودك نمي باشد . مسلما شيرخشك از اين خاصيت برخوردار نيست. يعني تركيب شير هر مادر متفاوت است و با توجه به نارس بودن كودك و يا خيلي موارد ديگر اين تركيب متناسب با نياز كودك تغيير مي كند
		نكاتي در مورد شيردهي شير مادر در روزهاي اول تولد نوزاد كم مي باشد _ البته در اين مدت هم نوزاد احتياج كمتري به شير دارد . شير مادردر روزهاي اول آغوز ناميده مي شود كه براي نوزاد ضروري است بنابراين تعذيه نوزاد را بلافاصله بعد از زايمان و با آغوز شروع كنيد و ادامه دهيد  تداوم شيردادن از پستان مادر با فواصل كوتاه مهمترين عامل ترشح و افزايش شير مادر مي باشد ، لذا بهيچ عنوان نبايستي به نوزاد شيرخشك داد ، مگر در موارد استثنايي كه با بايستي حتما توسط پزشك توصيه شود بيماريهاي رايج مادران و مصرف دارو توسط مادر مانع از شيردادن به نوزاد نمي باشد . بجز چند مورد استثنايي كه بايستي توسط پزشك كودكان تجويز شود دفعات تغذيه از پستان بايستي بر مبناي خواست نوزاد باشد _ حدود 8تا12 بار در طول بيست و چهار ساعت در صورتيكه شيرخوار از شيرمادر استفاده مي كند نيازي به نوشيدن آب اضافي ندارد و اگر بعلت گرمي محيط نياز به آب اضافي باشد ميتوان از آب جوئشيده خنك شده استفاده كرد بهترين راه براي تشخيص كافي بودن شيرمادر ، افزايش وزن و قد شيرخوار بر اساس منحني رشد است كه با مراجعه به پزشك كودكان و با بررسي رشد ماهيانه شيرخوار اين كار ميسر است . نوزاد در روزهاي اول تولد كمي وزن از دست مي دهد . اين پديده طبيهي است و نبايد آنرا به حساب كمبود شيرمادر گذاشت . اصولا تشخيص كمبود شيرمادر و احتياج به شيرخشك در صلاحيت پزشك كودكان است ، لذا بدون مشاوره با پزشك كودكان اقدام به تجويز شيرخشك ننمائيد كليد موفقيت در شيردهي اعتماد به نفس است ، نياز به شبردهي نياز به تصميم و تعهد مادر دارد  شيردادن به نوزاد خيلي زود و ظرف يكساعت بعد از تولد تغذيه شيرخوار بطور مكرر و بر حسب ميل و يا تقاضاي او تغذيه انحصاري شيرخوار فقط با شيرمادر در تمام مدت مرخصي زايمان قرص ضدحاملگي اثر سوء بر روي شيرمادر دارد خوردن مايعات زياد توسط مادر و مك زدن پستان مادر بوسيله نوزاد شير را زياد مي كند و شما پدر عزيز ، به منظور تغذيه فرزندتان با شيرمادر براي تشويق و حمايت از همسر خود با همه توان تلاش كنيد . توجه كنيد كه همسر شما در دوران شيردهي حساستر از ديگر مواقع بوده و نيازهاي عاطفي ، رواني و تعذيه اي خاص دارد
		توصيه هائي هنگام شير دادن به كودك  قبل از شير دادن دستهايتان را بشويد و پستان خود را آب ولرم تميز كنيد . پستان را با استفاده از صابون يا مواد ضد عفوني تحريك نكنيد هنگام شير دادن نوزاد را بغل كرده ، سر او را بالاتر نگه داريد ، توجه كنيد كه سينه شما روي بيني نوزاد را نپوشاند و مانع تنفس نوزاد نشود براي جلگيري از اينكار چهار انگشت خودر را زير سينه و انگشت شست را روي سينه قرار دهيد . برخي از مادران از دو انگشت خود بصورت قيچي استفاده مي كنند كه اينكار سبب كاهش شير مي شود در اوايل تولد به نوزاد از هر دو پستان خود شير دهيد پس از اينكه از يك سينه شيرخورد  ، پشت او را ماساژ دهيد تا آروغ بزند ، سپس سينه ديگر را به او بدهيد و عمل ماساژ را تكرار كنيد براي جلوگيري ار پريدن شير در گلوي نوزاد ، او را پس از خوردن شير يا به پهلوي راست يا چپ بخوابانيد . توجه كنيد كه هيچوقت نوزاد را بر روي شكم نخوابانيد شيرمادر تا شش ماهگي براي رفع نيازهاي شيرخوار كافي است و  در اين دوره به جز آب در مواقع نياز يا استفاده از قطره هايي كه پزشك توصيه مي كنند ، هيچ چيز ديگر به كودك ندهيد از شيردهي در حالت خوابيده خودداري كنيد و حتما نوزاد را در آغوش گرفته و به او شير دهيد
		نكاتي در مورد دوشيدن شير  بهتر است دوشيدن شير زماني صورت گيرد كه پستانها پر از شير است ، معمولا بهترين زمان صبح هاست استراحت مادر به مدت 10تا20 دقيقه قبل از دوشيدن شير ، خوردن مايعات نظير يك ليوان شير ، آب ميوه ، چاي كمرنگ و... مي تواند كمك موثري باشد ، البته مايعات گرم بيشتر از مايعات سرد به تولد شير كمك مي كند دوشيدن شير با دست بهترين روش دوشيدن است و به استفاده از پمپ هاي دستي ترجيح دارد .شستن دستها با صابون و شستن سينه با آب ساده توصيه مي شود بهتر است مادران در موقع دوشيدن شير در محيطي آرام و ساكت و بدور از اضطراب فشارهاي عصبي و در يك وضعيت راحت بنشينند فكر كردن به نوزاد ، نگاه كردن به او و يا نشستن در كنار او و يا شنيدن صداي كودك به ترشح شدن شير كمك مي كند استفاده از حوله گرم و مرطوب به مدت 10تا15 دقيقه روي پستان و نوك آن و يا حمام كردن يا ماساژ دادن به جاري شدن شير كمك مي كند